Sayıştay: Yeni yapay zekâlı hız kameraları ceza yazamadı, 600 milyonluk ceza birikti

Sayıştay Başkanlığı’nın 15 Eylül 2026 tarihli "Hız Tespit Kamera Sisteminin Değişimine İlişkin Denetim Raporu"nda, KKTC’de kullanılan eski ve yeni hız tespit kamera sistemlerinde yaşanan yazılım ve uygulama sorunları nedeniyle büyük çapta hız ihlali cezasının düzenlenemediği tespit edildi.

Raporda, 2006 yılında kurulan eski sistemde yaklaşık 600 milyon 334 bin 571,18 TL tutarında hız ihlali cezasının yazılamadığı belirtildi. Eski sistemin kullandığı Xilium yazılımına 8 Nisan 2025’te erişimin kesilmesiyle 125 bin cezanın dökümü yapılamadı ve bu cezaların en az 400 milyon TL değerinde olduğu tahmin edildi. Ayrıca Ekim 2020-Haziran 2024 dönemine ait 19 bin 918 ceza tebliğ edilemedi; bunun değeri en az 28 milyon 54 bin 431,80 TL olarak hesaplandı.

Yeni yapay zekâ destekli hız kameraları ise Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilerek 2023 yılında tedarik edildi. 130 sabit ve 20 mobil kameranın kurulumu Eylül 2025'te tamamlandı ve sistem 16 Ocak 2026'da devreye alındı. Ancak Sayıştay, yeni sistemde kullanılan Enforcex yazılımı ile Polis Genel Müdürlüğü'nün Trafik Puanlı İşlemleri yazılımı arasında entegrasyon sağlanamadığını, bu nedenle hız ihlallerinin cezaya dönüştürülemediğini raporladı. Yeni sistemin test aşamasında olduğu yaklaşık 4,5 aylık dönemde yazılamayan ceza tutarı 173 milyon 986 bin 580 TL olarak tahmin edildi.

Raporda ayrıca, Güney Kıbrıs plakalı araçların hız ihlallerine ceza düzenlenemediği, yeni kameraların uluslararası akreditasyon ve sertifikalarının bulunup bulunmadığının belirlenemediği, canlı görüntülere Polis Genel Müdürlüğü tarafından erişim sağlanamadığı ve sunucu üzerinde tasarruf yetkisinin Bakanlıkta olduğu bilgileri yer aldı.

Sayıştay, eski kameraların söküldükten sonra Karayolları Dairesi Müdürlüğü deposunda sağlıksız koşullarda atıl durumda bulunduğunu, Bakanlıktan bu konuda herhangi bir planlama bilgisi alınamadığını da raporladı.

Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı ise Sayıştay’ın bilgi ve belge taleplerine yanıt vermedi, eski kameraların değiştirilme gerekçelerine ilişkin belge sunmadı. Bakanlık, yeni sistem değişikliğinin Türkiye ile KKTC arasında imzalanan protokol kapsamında yapıldığını ve Bakanlık tarafından gerekçelerin belirlenmediğini bildirdi.

Sayıştay, raporun sonuç bölümünde eski sistemin işlevsiz hale gelmesi ve yeni sistemdeki yazılım sorunları nedeniyle oluşan tahmini 600 milyon 334 bin 571,18 TL tutarındaki hız ihlali cezasının düzenlenememesinin kamu zararı oluşturabileceğini değerlendirdi.

Cumhuriyet Meclisi Başkan Yardımcısı ve Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Milletvekili Fazilet Özdenefe, raporun Meclis’e ulaştığını, ilgili komitede ele alınacağını ve komitenin hazırlayacağı raporun Genel Kurul’a sunulacağını açıkladı. Özdenefe, rapordaki bulguların ceza hukuku bakımından incelenmesi gerektiğini vurgulayarak, "Bu rapor bir kez daha gösteriyor ki mevzuat, denetim ve takip birlikte çalışmak zorundadır. Mevzuatta karşılığı olmayan bir yanlışın hesabını sormak mümkün olmayabilir" dedi.

Özdenefe, görevi kötüye kullanma ve görevi ihmal suçlarının mevzuatta farklı şekillerde düzenlendiğini hatırlatarak, "Bilerek yapmadık, böyle olacağını nereden bilebilirdik" demenin cezai sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını belirtti. Ayrıca CTP’nin yolsuzlukla mücadele programı kapsamında denetim kurumlarının güçlendirilmesi ve mevzuat değişikliklerinin planlandığını kaydetti.