Maraş: Kıbrıs'ın Hayalet Kasabasının Tarihi ve Bugünkü Görülebilir Alanları
Maraş, 1974'teki Türkiye müdahalesi sonrası Kıbrıs'ın doğu kıyısında büyük ölçüde terkedilen bir bölge olarak kaldı. 2020'den itibaren bazı alanlar ziyaretçilere açıldı ancak nüfusun geri dönüşü ve mülkiyet sorunları sürüyor.
Maraş, Kıbrıs’ın doğu kıyısında, Gazimağusa’nın güneyinde bulunan ve 1974 Barış Harekâtı sonrası büyük oranda boşaltılmış bir mahalledir. Önceleri adanın önde gelen deniz turizmi merkezlerinden biri olan bölge, 1974’te Kıbrıslı Rum sakinlerinin kaçmasıyla Türk askerleri tarafından kapatıldı. 2020 Ekim ayından itibaren bölgenin bazı kısımları ziyarete açılmaya başlandı ancak bu durum, bölge sakinlerinin yerinden edilmesi ve geleceği konusundaki anlaşmazlıkları çözmedi.
1970’lerde Maraş, uzun kumlu sahili boyunca oteller, apartmanlar ve dükkanların yer aldığı gelişen bir turizm bölgesiydi. Gazimağusa, adadaki otel kapasitesinin neredeyse yarısını barındırıyordu. 1974 Barış Harekâtı öncesinde burada yaşayanlar, turizmden sağlanan gelirle geçimlerini sağlamaktaydı ve günlük hayatlarını sürdürmekteydi.
15 Temmuz 1974’te gerçekleşen Yunan darbesi sonrası Türkiye 20 Temmuz’da adaya müdahale etti. Görüşmelerin başarısız olması üzerine 14 Ağustos’ta başlayan ikinci Türk müdahalesi, Gazimağusa’yı Türk kontrolüne soktu. Bu süreçte bölge halkı çoğunlukla kalıcı olmayan bir ayrılık beklerken bölge boşaltıldı ve güvenlik nedeniyle askerî kontrol altına alındı.
Maraş’nın uzun süre boş kalmasının nedenleri arasında askerî kontrol, mülkiyet haklarının belirsizliği ve siyasi çözümün gerçekleşmemesi yer alıyor. 1984 tarihli BM Güvenlik Konseyi kararı, bölgenin sadece bölge sakinlerinin kontrolünde olmasını ve BM yönetimine devredilmesini talep etti. Ancak bu uygulamaya geçilmedi.
Parsel bazlı mülkiyet hakları halen tartışmalı olmaya devam ediyor. Türk tarafı, Kuzey Kıbrıs’ta taşınmaz mülkiyetini düzenlemek için bir komisyon kurdu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 2010’daki Demopoulos kararı ise bu komisyonu yerel bir çözüm mekanizması olarak tanıdı ancak bu karar bölgenin siyasi statüsünü etkilemedi.
Türkiye ve Kuzey Kıbrıs yetkilileri, 8 Ekim 2020’de Maraş’nın kordon altındaki sahil ve belirli caddelerini ziyaretçilere açtı. Ancak bu açılım mülkiyet hakları veya eski sakinlerin geri dönüşü anlamına gelmedi. 2021’de yüzde 3,5’lik bir alanın askerî statüsünün kaldıracağı duyuruldu ve mülkiyet taleplerinin bu komisyona iletilmesi önerildi. Bu gelişmeler uluslararası toplum ve Kıbrıs Rum tarafı tarafından farklı şekillerde değerlendiriliyor.
Maraş’nın durumu, Kıbrıs adası genelindeki siyasi ve etnik bölünme sorununun önemli bir parçası olmaya devam ediyor.
Kaynak: Cyprus Mail