"Kooperatifçilik devlet politikası haline getirilmeli"

CTP Gazimağusa Milletvekili Adayı Ersun Aytaç, üretimin artırılması ve kooperatifçiliğin geliştirilmesi için mevcut yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğini belirterek, kooperatiflerin siyasetten arındırılması, finansmana erişiminin kolaylaştırılması ve devlet tarafından teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.
CTP Gazimağusa Milletvekili Adayı Ersun Aytaç, Sim TV'de yayımlanan Geniş Açı programında, kooperatifçilik alanında yürüttükleri çalışmalar, yerel üretimin geliştirilmesi, mesleki eğitim projeleri ve milletvekili adaylığının gerekçeleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Toplumların üretmeden var olamayacağını belirten Aytaç, yıllardır hayata geçirdikleri projelerin sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması için devlet politikası haline getirilmesi gerektiğini söyledi.
Aytaç, kooperatifçilik alanında geçmişte yaşanan olumsuz deneyimlerin üreticilerde güvensizlik yarattığına işaret ederek, doğru örgütlenme ve pazarlama yöntemleriyle bu anlayışın değiştirilebileceğini kaydetti.
28 üreticiyle başlayan kooperatif 250 üyeye ulaştı
Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası bünyesinde üreticilere yönelik çalışmaların 2012 yılında başladığını anlatan Aytaç, bu süreçte köyleri tek tek gezerek üretim kapasitesini, ürün çeşitlerini ve üreticilerin ihtiyaçlarını belirlediklerini ifade etti.
2016 yılına kadar devam eden çalışmalar sonucunda bir ürün haritası oluşturduklarını belirten Aytaç, teknik destek çalışmalarının ardından Büyükkonuk ve çevre köylerini pilot bölge seçtiklerini söyledi.
2017 yılında Büyükkonuk Zeytin Üreticileri Tarım Kooperatifi'nin kurulduğunu anımsatan Aytaç, başlangıçta 28 üreticinin yer aldığı kooperatifte bugün üye sayısının 250'ye ulaştığını açıkladı.
Kooperatif bünyesinde 650 metrekarelik ortak kullanım tesisi oluşturulduğunu ifade eden Aytaç, tesiste hasat, sıkım, paketleme, zeytin boyutlama ve dolum makineleri ile soğuk hava depolama imkânlarının üreticilerin kullanımına sunulduğunu belirtti.
Bu sistemle üreticilerin ayrı ayrı makine ve ekipman satın alma zorunluluğunun azaltıldığını, kaynakların daha verimli kullanıldığını ve üretim maliyetlerinin düşürüldüğünü anlattı.
Avustralya ve İngiltere'ye ihracat gerçekleştirildi
Üretimin yanı sıra pazarlama konusunda da çalışmalar yürüttüklerini anlatan Aytaç, Esnaf Zanaatkârlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi'nin (EZKOOP) kurulmasıyla üreticilerin ürünlerinin denetlenmesi ve pazarlanması için yeni bir yapı oluşturulduğunu söyledi.
Kooperatiften kooperatife pazarlama modelini uygulamaya koyduklarını belirten Aytaç, 2019 yılında Avustralya'ya, 2020 yılında ise İngiltere'ye ihracat gerçekleştirdiklerini ifade etti.
Yeşil Hat üzerinden güneye zeytinyağı ve çakıstes gönderen ilk kooperatif olduklarını da söyleyen Aytaç, uluslararası standartlara uygun üretim sayesinde yeni pazarlara ulaşabildiklerini kaydetti.
Ancak yüksek üretim maliyetlerinin ihracatın gelişmesinin önündeki en önemli engellerden biri olduğunu vurguladı.
Avrupa, Orta Doğu ve Kıbrıs'ın güneyindeki alıcılarla temas halinde olduklarını belirten Aytaç, maliyetlerin düşürülmesi durumunda ihracatın artırılabileceğini ifade etti.
Üreticiye alım garantisi ve kâr payı
Kooperatif modelinin hem üreticinin hem de tüketicinin yararına çalıştığını dile getiren Aytaç, üreticilere alım garantisi sunduklarını açıkladı.
Üreticilerin kooperatife teslim ettikleri ürünlerin bedellerinin kısa sürede ödendiğini, ürünlerin satışından sonra ise elde edilen kârın yeniden üreticilere aktarıldığını belirtti.
Aracıların azaltılması ve ortak pazarlama sisteminin geliştirilmesi sayesinde kaliteli zeytinyağının tüketiciye daha uygun fiyatlarla ulaştırılabildiğini ifade etti.
Aytaç, çalışmaların yalnızca zeytin ve zeytinyağıyla sınırlı kalmadığını, Mehmetçik ve çevresinde üzüm üretimiyle ilgili çalışmalar yürüttüklerini, kadın kooperatiflerinin ürünlerinin pazarlanmasına da katkı sağlamak için uğraş verdiklerini söyledi.
Amaçlarının kooperatifçiliği geliştirerek ülke ekonomisine katkı sağlamayı hedeflediklerini belirtti.
İskele bölgesine 40–50 bin yeni zeytin ağacı dikildi
Kooperatiflere duyulan güvenin zaman içerisinde arttığını belirten Aytaç, İskele bölgesinde son üç dört yılda yaklaşık 40–50 bin yeni zeytin fidanı dikildiğini açıkladı.
Bu gelişmenin üreticilerin kooperatifçilik modeline inanmaya başladıklarının önemli bir göstergesi olduğunu ifade eden Aytaç, geçmişte üreticilerin kooperatifleşmeye kuşkuyla yaklaştığını anımsattı.
Aytaç, kooperatifin kuruluş aşamasında bazı üreticilerin çalışmanın başarılı olacağına kuşkuyla baktıklarını, ancak zamanla ortaya çıkan sonuçların bu önyargıları değiştirdiğini söyledi.
Bölgede gerileme yaşayan bağcılığın da yeniden canlandırılmaya başlandığını belirten Aytaç, üretime dönmek isteyen insanların desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Çıraklık eğitiminde öğrenci sayısı 150'ye yaklaştı
Mesleki eğitim çalışmalarına da değinen Aytaç, Lefkoşa'da 2010 yılından bu yana faaliyet gösteren Taner Akcan Çıraklık ve Eğitim Merkezi'ne Mağusa ve İskele bölgesindeki gençlerin ulaşım nedeniyle katılmakta güçlük yaşadıklarını anlattı.
Bu sorunu aşmak amacıyla Gazimağusa Belediyesi ile iş birliği yaparak Kasım 2023'te Mağusa'da yeni bir çıraklık eğitim merkezi açtıklarını belirtti.
İlk etapta 30 öğrenciyle başlayan eğitim faaliyetlerinde öğrenci sayısının 140–150 seviyesine ulaştığını açıklayan Aytaç, gençlerin farklı meslek alanlarında işbaşı eğitim modeliyle yetiştirildiğini söyledi.
Merkezin bugüne kadar iki dönem mezun verdiğini belirten Aytaç, Güney Mesarya Belediyesi ile imzalanan protokol sayesinde bölgedeki gençlerin de eğitim imkânlarından yararlanmasının sağlandığını kaydetti.
Aytaç, amaçlarının gençlere meslek kazandırarak onları çalışma yaşamına hazırlamak olduğunu vurguladı.
Mağusa'da kitap ve üretim festivali
Gazimağusa Belediyesi ile yürüttükleri kültürel ve ekonomik projelere de değinen Aytaç, Mağusa'nın bir üniversite ve kültür kenti olmasına rağmen kentte bir kitabevinin dahi bulunmamasının kendilerini harekete geçirdiğini söyledi.
Bu düşünceden hareketle kitap ile yerel üretimi bir araya getiren festivalin düzenlenmeye başlandığını anlatan Aytaç, etkinliğin üçüncüsünün gerçekleştirileceğini belirtti.
Festivalde dört kitabevinin yer alacağını, yazarların imza etkinlikleri düzenleyeceğini, yerel üreticiler ile özellikle kadın üreticilerin ürünlerini halka sunacağını açıkladı.
Çocuklara yönelik etkinliklerin de programda bulunduğunu ifade eden Aytaç, aileleriyle birlikte katılacak çocukların kitaplarla buluşmasını amaçladıklarını kaydetti.
Aytaç, ayrıca tarihî Bandabuliya'nın pazar yeri olarak yeniden faaliyet göstermesi ve başlangıçta haftanın bir günü üreticilerin halkla buluşacağı bir merkez haline getirilmesi için çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Maraş bölgesindeki üreticilerin de bu girişimde yer alacağını belirtti.
"Kooperatifçilik siyasetten arındırılmalı"
Kooperatiflerin önündeki yapısal sorunlara dikkat çeken Aytaç, mevcut kooperatifçilik mevzuatının günümüz ihtiyaçlarına cevap vermediğini savundu.
Kooperatiflerin kayıt ve faaliyetlerini düzenleyen yasaların eski ve bürokratik olduğunu belirten Aytaç, bu yapının kooperatiflerin gelişmesini zorlaştırdığını ifade etti.
Geçmişte kooperatifçilik alanında yaşanan başarısızlıkların önemli nedenlerinden birinin siyasetin kooperatif yönetimlerine müdahalesi olduğunu savunan Aytaç, yeni dönemde siyasallaşmanın önüne geçilmesi gerektiğini söyledi.
Kooperatiflerin finansmana erişimde de ciddi sorunlar yaşadığını vurgulayan Aytaç, Kalkınma Bankası kaynaklarından yararlanamadıklarını ve uygun maliyetli kredi bulmakta zorlandıklarını belirtti.
Aytaç, kooperatiflere yönelik finansman modellerinin geliştirilmesinin üretimi teşvik edeceğini ifade etti.

Vergi muafiyeti ve makine desteği önerisi
Üretimde uluslararası standartlara ulaşmanın önemine dikkat çeken Aytaç, kooperatiflerin makine ve ekipmanlarını alabilmesi veya yenileyebilmesi için devlet teşviklerine ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Kooperatiflerin üretim amacıyla ithal ettiği makine ve ekipmanlara muafiyet sağlanmasını öneren Aytaç, ihracata yönelik mevcut destek mekanizmalarından kooperatiflerin de yararlanabilmesi gerektiğini belirtti.
Kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf tutulmasının değerlendirilmesini isteyen Aytaç, yapılacak yasal değişiklikler ve teşviklerle üretimin artırılabileceğine inandığını söyledi.
Turizm ile yerel üretimin buluşturulmasının da ülke ekonomisine önemli katkı sağlayabileceğini ifade etti.
"Yaptığımız çalışmalar devlet politikası olmalı"
Milletvekili adaylığının gerekçelerini de açıklayan Aytaç, uzun yıllardır kooperatifçilik ve mesleki eğitim alanında yürüttüğü çalışmaları siyaset yoluyla daha ileriye taşımak istediğini söyledi.
Bugüne kadar birçok projenin hayata geçirildiğini ancak bunların kalıcı hale getirilmesi için devlet politikası oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Kooperatiflerin kuruluş aşamasında, dörtlü koalisyon hükümeti döneminde devlet desteği aldıklarını belirten Aytaç, kendi ifadelerine göre son altı yedi yılda herhangi bir destek alamadıklarını söyledi.
"Hedefimiz tek başına iktidar"
CTP'nin yalnızca kooperatifçilik ve üretim alanında değil, sağlık, eğitim, ulaşım, tarım ve turizm gibi alanlardaki sorunların çözümü için de kapsamlı bir program hazırladığını belirten Aytaç, partilerinin hedefinin tek başına iktidara gelmek olduğunu söyledi.
Hazırladıkları parti programını aynı zamanda bir hükümet programı olarak değerlendirdiklerini ifade eden Aytaç, iktidara gelmeleri halinde üreticilerin ve kooperatiflerin önündeki engelleri kaldırmaya yönelik çalışmalar yapacaklarını kaydetti.
Mağusa Belediyesi'nin mevcut yönetiminin çalışmalarını da çok başarılı bulduğunu belirten Aytaç, Belediye Başkanı Süleyman Uluçay'ın ikinci dönem için de destek göreceğine inandığını ifade etti.