Takip Edin

Dünya

Güney Amerika’da hangi ülkelerde neden protestolar düzenleniyor?

Şili, Ekvador, Bolivya, Uruguay, Haiti…Güney Amerika’daki bu ülkeler son günlerde sokaklarında düzenlenen protestolarla gündemde.

Bolivya’da Pazar günü düzenlenen başkanlık seçimlerinde hile yapıldığı iddialarının ardından seçmenler sokaklara çıktı. Ancak diğer çoğu ülkede düzenlenen protestoların ortak noktasında kemer sıkma politikalarına ve neoliberalizmin getirdiği sosyo-ekonomik eşitsizliğe başkaldırı var.

Güney Amerika’daki bu ülkelerde insanların sokaklara neden çıktığını, ortak ve farklı noktalarını derledik.

Şili

Şili’de geçen hafta metro ücretine zam yapılmasının ardından öğrenciler sokaklara çıkarak eylemler düzenledi.

Öncelikli olarak ulaşım ücretlerine yapılan zammı protesto ile başlayan bu gösteriler bir haftadır sürüyor.

Devlet Başkanı Sebastián Piñera, protestoların başlangıcında takındığı tutumdan ötürü özür dilese ve yeni bir ekonomik paket açıklasa da on binlerce kişi sokaklardaki eylemlerine bu hafta da devam ediyor.

Binlerce işçi Çarşamba ve Perşembe günleri genel greve katıldı.

Geçen hafta yaşanan kimi yağma olaylarının ardından hükümet Cumartesi günü ülke genelinde olağanüstü hal ilan etti.

Bu, diktatör General Augusto Pinochet yönetiminden beri ülkede ilan edilen ilk olağanüstü hal oldu.

Şimdiye kadar eylemciler ve polisler arasın yaşanan çatışmalarda 18 kişi hayatını kaybetti.

Protestocular, eylemlerine son vermek için olağanüstü halin sona erdirilmesini ve askerlerin kışlalarına geri dönmesini istiyor.

GINI katsayısı grafiği

Şili, Latin Amerika’nın en zengin ülkelerinden biri olsa da aynı zamanda gelir adaletsizliğinin en yüksek olduğu ülkeler arasında.

36 üyeli Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) içinde gelir dağılımının en adaletsiz olduğu ülke de Şili.

Salı günü Şili Devlet Başkanı Piñera’nın açıkladığı reformlar arasında emeklilik maaşına yüzde 10 zam yapmak ve asgari ücreti 413 dolardan 482 dolara yükseltmek de bulunuyor.

Aynı zamanda yüksek maaş kazananlardan daha fazla vergi alınması, devletin sağlık masraflarını karşılaması ve elektriğe yapılması planlanan zammın geri alınması da açıklanan reformlar arasında.

Şili

Çoğu emtia üreticisi Latin Amerika ülkesi, 2000’lerin başında emtia fiyatlarında yükseliş yaşanması ile ekonomik anlamda büyük bir ilerleme kaydetti.

Ancak sonraki yıllarda emtia fiyatlarında yaşanan düşüş, ekonomilerinin zora girmesine yol açtı. Aynı zamanda ekonomik büyümeden toplumun dezavantajlı konumları yeteri kadar yararlanamadığı için sosyal ve ekonomik eşitsizlik açısından uçurum derinleşti.

Dünyanın en büyük bakır üreticisi Şili de büyümesi yavaşlayana kadar 2000-2014 yılları arasında ekonomisi büyük ilerleme kaydeden ülkelerden biri.

New York Üniversitesi Latin Amerika ve Karayipler Çalışmaları Merkezi’nden Profesör Patricio Navia, Şili’deki protestoların neden kaynaklandığını Voice of America haber sitesine verdiği demecinde şöyle açıklıyor:

“İnsanlar sokaklara çıktı çünkü hükümetin zenginlere daha çok değer verdiği hissediliyor. Yoksullara yardım etmesi gereken sosyal programlar hiç gelişmiş değil ve toplumun geri kalanı kendi kendine geçinmek zorunda.

“Sokağa çıkanların bir kısmı kamu yardımı almak için yeteri kadar yoksul değil, geri kalanı da hükümetin vergi indirimlerinden faydalanmak için yeteri kadar zengin değil. Seslerinin duyulması için isyan etmeleri gerekiyordu.”

Bolivya

Bolivya'da düzenlenen devlet başkanlığı seçimlerinin sonuçları beklenirken iki güçlü aday Morales ve Mesa'nın taraftarları birbiriyle çatıştı
Image captionBolivya’da düzenlenen devlet başkanlığı seçimlerinin sonuçları beklenirken iki güçlü aday Morales ve Mesa’nın taraftarları birbiriyle çatıştı

Bolivya’da Pazar günü yapılan devlet başkanlığı seçimlerinin ilk turunda Devlet Başkanı Evo Morales, rakibi Carlos Mesa’yı yüzde 10 oy farkıyla geçtiğini ve ikinci tura gerek olmadığını açıklayınca seçmenler sokaklara çıktı.

Oyların yüzde 84’ü sayıldıktan sonra oy sayımının durması, muhaliflerin ve uluslararası gözlemcilerin hile iddialarını ortaya atmasına yol açtı.

Bunun üzerine Bolivyalılar sokaklara çıkarak sandıklarda ve seçimde hile yapıldığını, oylarının çaldığını söylemeye ve isyan etmeye başladı.

Morales ise rakibinin darbe yapmaya çalıştığını iddia etti.

En son olarak Morales Perşembe günü yaptığı açıklamada oyların yüzde 46,83’ünü, Mesa’nın ise oyların yüzde 36,7’sini aldığını iddia ederek zaferini açıkladı.

Ancak farkın yüzde 10’a çıkması takdirinde, “ikinci tura gidilmesi gerekiyorsa gideceklerini” de söyledi.

Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales
Image captionBolivya Devlet Başkanı Evo Morales

Seçim usulsüzlüklerine dair yaşanan tartışmaların yanı sıra Bolivya ekonomisi de Güney Amerika’nın kırılgan ekonomileri arasında yer alıyor.

Emtia gelirlerinin fırladığı yıllarda Bolivya ekonomisi yıllık olarak ortalama yüzde 4 büyüme kaydederken enflasyon düşük bir seyir izledi.

Ancak son yıllarda ülkenin doğalgazdan elde ettiği gelirlerin düşmesiyle ekonomi daha kırılgan bir hale geldi.

Özellikle Brezilya ve Arjantin’in doğalgaz talebinin düşmesiyle sıkıntılar baş gösterdi.

Ülkedeki yolsuzluk skandalları ve altyapı yatırımlarının zayıflaması da sosyoekonomik zorluklar arasında yer alıyor.

Ekvador

Ekvador protestolar

Ekvador’da bu ay protestolar, IMF’nin (Uluslararası Para Fonu) kemer sıkma politikaları sonucu hükümetin on yıllardır verdiği petrol sübvansiyonlarını sonlandırma kararıyla başladı.

Yerliler bu karardan olumsuz etkileneceklerini belirterek protestoların önünü açtı.

3 Ekim’de başlayan eylemlerin sonucunda geçen hafta Ekvador Devlet Başkanı Lenín Moreno, bu kararı geri aldıklarını açıkladı.

Yerli gruplar ve hükümet arasında sürdürülen müzakereler ise bu hafta için yerli grupların lideri hakkında soruşturma açıldığı için sona erdirildi.

Ekvador’un başkenti Quito sokaklarındaki göstericiler polisle çatıştı

Protestolarda 7 kişi hayatını kaybetti.

Ekvador da aynı şekilde petrol fiyatları varil başına 100 doları bulduğu zaman ekonomisi büyüyen ve altyapı yatırımları yükselen bir ülke.

Ancak petrol fiyatlarının düşmesiyle beraber ülke büyük bir dış borca ve bütçe açığına düştü.

Devlet Başkanı Lenin Moreno, dış borçla başa çıkmak için IMF’den 4,2 milyar dolarlık yardım paketi aldı ve 1,3 milyar dolarlık bir kemer sıkma paketi açıkladı.

Bu da ülkedeki protesto dalgasının başlamasına yol açtı.

Haiti

Haiti'de 13 Ekim'de düzenlenen protestolardan bir görüntü
Image captionHaiti’de 13 Ekim’de düzenlenen protestolardan bir görüntü

Güney Amerika ülkelerinden Haiti’de ise yolsuzluk karşıtı gösteriler altıncı haftasına girdi.

Bu hafta Salı günü ülke tarihinde nadir rastlanacak bir gelişme olarak binlerce Katolik Kilisesi liderinin bir yürüyüş düzenlediği görüldü.

Kilise liderleri, Devlet Başkanı Jovenel Moise’un istifasını talep etti.

Moise, Şubat 2017’de göreve geldiğinden beri yolsuzlukla suçlanıyor.

Başkan olmasını sağlayan seçimlerde de hile yapmakla suçlanmıştı.

Ağustos ayında yakıt sıkıntısının baş göstermesiyle beraber protestolar şiddetli bir hal aldı.

Son haftalarda ise öğrenciler ve sanatçılar gibi farklı sosyal gruplar sokaklara çıkarak hükümetü protesto ediyor.

Moise ise yapacakları reformlar sayesinde ülkeyi dönüştüreceğini öne sürüyor.

Haiti, 2009 yılında Venezuela’nın petrol yardımı ve 2010’daki depremden sonra uluslararası yardımla ayakta duruyordu.

Bölgenin en yoksul ülkelerinden biri olan Haiti’de Venezuela’nın ekonomik sıkıntıya girmesi olumsuz sonuçlar doğurdu.

Uruguay

Uruguay

Güney Amerika ülkelerinden protesto dalgasını en son yaşayan ülkelerden biri de Uruguay.

Ülkede 22 Ekim Salı günü 55 bin kişi sokağa çıkarak ülkenin yeni güvenlik yasa tasarısını protesto etti.

27 Ekim’de düzenlenecek başkanlık seçimiyle beraber oylanacak olan taslakta, polis ve kamu güvenliğine ek olarak bir ulusal koruma gücünün oluşturulması, bazı hapis cezalarının güçlendirilmesi ve şu an ülkede yasa dışı olan gece baskınlarının yapılması önerileri yer alıyor.

Bu taslağın hazırlanmasında, ülkedeki cinayet ve hırsızlık gibi suç oranlarının komşu ülkelere kıyasla çok yüksek olması rol oynuyor.

Bu yasa tasarısına karşı çıkan protestoları Americas Quarterly haber sitesine değerlendiren Uruguaylı araştırmacı Nicolás Saldías’a göre bu protesto, ‘Uruguay demokrasisinin ne kadar gelişmiş olduğunu’ gösteriyor.

Merkez solun devlet başkanı adayı olan ve eylemlerin düzenlenmesine ön ayak olan isimlerden Daniel Martínez ise bu protestonun “gençlerin sivil topluma ne kadar bağlı olduğunun bir kanıtı olduğunu” belirtti.

Kimi anketlere göre seçmenlerin onda biri, kimilerine göre yarısı bu tasarıyı destekliyor.

Dünya

Hindistan’da tecavüz duruşmasına giden kadın öldürüldü

Hindistan’da bir kadın, tecavüz duruşmasına giderken suçladığı kişiler tarafından yakılarak öldürüldü.

Uttar Pradeş eyaletinin kuzeyindeki Unnao kentinde, bir kadın mart ayında 2 erkeğe karşı açtığı tecavüz davasının soruşturmasına giderken perşembe günü bir grup erkek tarafından saldırıya uğradı.

Aralarında tecavüzle suçlanan 2 kişinin de bulunduğu saldırganlar, kadını ateşe verdi.

Vücudu yüzde 90 oranında yanan 23 yaşındaki kadın, hava ambulansıyla yerel hastaneden başkent Yeni Delhi’deki Safdarjung hastanesine nakledildi.

Kadın, dün gece geç saatlerde yaşamını yitirdi.

Polis, saldırıyla ilgili tecavüzle suçlananlar dahil 5 kişinin tutuklandığını bildirdi.

Muhalefet, eyalette iktidardaki Bharatiya Janata Partisi’ni (BJP) kadının güvenliğini sağlamamakla suçladı.

Uttar Pradeş’te BJP üyesi bir milletvekilini tecavüzle suçlayan bir kadın da temmuz ayı sonunda “trafik kazasında” ağır yaralanmıştı. Milletvekili, “kazada” parmağı olduğu gerekçesiyle partiden ihraç edilmişti.

Devamını oku

Dünya

Endonezya’da seller nedeniyle 4 bin kişi tahliye edildi

Endonezya’nın Batı Cava eyaletine bağlı Bandung kentinde dünden bu yana etkili olan seller nedeniyle 4 bin kişi  tahliye edildi.

Bandung Arama Kurtarma Ajansı (SAR) Başkanı Deden Ridwansyah, yaptığı açıklamada, kentte dün akşam başlayan aşırı yağışların, Banjaran, Kertasari, Ciparay ve Pengalengan bölgelerinde su baskınlarına neden olduğunu belirtti.

Selin etkili olduğu bölgelerde suların ortalama bir metre yükseldiği, arama kurtarma ekiplerinin 4 bin kişiyi güvenli bölgelere tahliye ettiğini ifade etti.

Yerel medyadaki  görsellerde onlarca ev ve aracın su altında kaldığı görülüyor.

Muson yağmurlarının etkisinde olan, tropikal iklimin yaşandığı Endonezya’da, yıl genelinde aşırı yağışlar nedeniyle sıklıkla su baskınları ve heyelanlar meydana geliyor.

Devamını oku

Dünya

Yunanistan, Libya Büyükelçisi’ni sınır dışı ediyor

Atina yönetimi, Türkiye ile anlaşma yapan Libya‘nın büyükelçisini ülkeden gönderiyor

Türkiye‘nin Libya ile yaptığı Doğu Akdeniz mutabakatının etkileri kendini göstermeye devam ediyor.

Yunanistan, Libya’nın Atina Büyükelçisi’ni sınır dışı etme kararı aldığını açıkladı.

Yunan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, Libya Büyükelçisi Muhammed Yunus Menfi’nin 72 saat içerisinde ülkeyi terk etmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanları sınırlandırmasına dair mutabakat muhtırası, 27 Kasım’da imzalandı.

Türkiye, bu anlaşmayla Yunanistan’la Güney Kıbrıs ve Mısır arasında bir kalkan oluşturdu ve münhasır ekonomik bölgesinin batı sınırını çizdi.

Devamını oku

Dünya

Mozambik’te bir şehir sular altında kaldı

Mozambik’te etkili olan şiddetli yağışlar nedeniyle ülkenin dördüncü büyük şehri olan Beira sular altında kaldı.
Mozambik’te Beira Şehir Konseyi tarafından yapılan açıklamada, sel felaketinin Idai Kasırgası’nın yaralarının henüz sarıldığı bir zamanda geldiği belirtildi. 
Konseyin paylaştığı fotoğraflarda çok sayıda araç ve evin sular altında kaldığı görülürken, halk sel sonrası oluşan kirliliğe karşı uyarıldı.
Son aylarda Doğu ve Güney Afrika’da aşırı yağışların yol açtığı sel ve heyelanlarda yüzlerce kişi hayatını kaybetti.
Uluslararası örgütler, yaşanan sel felaketinin küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliğinden kaynaklandığını açıkladı.
Mart ayında Malavi, Mozambik ve Zimbabve’yi vuran Idai Kasırgası sonucu bölgede binlerce ev ve yol yıkılmış, salgın hastalıklar baş göstermişti.

Devamını oku

Dünya

Plastik kirliliği ‘yarım milyon keşiş yengecini öldürdü’

Bilim insanları plastik atıkların içinde hapsolan 570 bin keşiş yengecinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Sahillerdeki plastik şişeler ve benzer kutuların içine girebilen yengeçler, şişe ağzının eğimli olması nedeniyle geri çıkmakta büyük zorluk yaşıyor.
Araştırma, okyanusların ücra köşelerindeki iki ayrı adada yapıldı.
Hint Okyanusu’ndaki Cocos Adaları ile Pasifik Okyanusu’ndaki Henderson Adası’nda yapılan incelemelerde milyonlarca plastik atık bulundu.
Araştırmanın yazarları arasında bulunan Londra’daki Doğal Tarih Müzesi’nin yaşam bilimleri departmanının kıdemli küratörü Alex Bond, “Plastik atıkların sahillerdeki ve diğer kara ekosistemlerindeki yaşama verdikleri zarar hafife alınıyor” dedi.
Okyanustaki plastiklerin hayvanların bedenine dolandığını ve midelerinde biriktiğini belirten Bond, plastiklerin karada da bir tuzak işlevi gördüğünü söylüyor.
Araştırmacılar adalarda inceledikleri sahillerde kaç tehlikeli şişe ve kutu olduğunu, bunların kaçının içinde hapsolmuş yengeç olduğunu saydı.
Avustralya’daki Tazmanya Üniversitesi’nden deniz ve Antarktika araştırmaları uzmanı Jennifer Lavers, “Sonuçlar şok edici olsa da sürpriz olmadı” dedi:
“BU CANLILARIN PLASTİK KİRLİLİĞİNDEN ETKİLENMESİ KAÇINILMAZ.”
Keşiş yengeçleri, bir özellikleri nedeniyle bu durumdan daha fazla etkileniyor:
Bu yengeçlerin kendi koruyucu kabukları bulunmuyor. Bu nedenle doğada buldukları kabukların içine girerek yaşıyorlar. Büyüdükçe daha büyük kabuklar aramak için kendi kabuklarından çıkıyorlar. İsimlerini de bu özelliklerinden alıyorlar.
Keşiş yengeçleri öldükleri zaman salınan koku, diğer yengeçlerin oraya giderek ölü yengecin kabuğunu almalarını sağlıyor.
Fakat bu yengeçler bir plastik atığın içinde öldüklerinde diğer keşiş yengeçleri de yeni bir kabuk umuduyla oraya gelerek aynı tuzağa düşüyor.
Uzmanlar keşiş yengeçlerinin ekosistemde çok önemli bir rolü olduğunu, bir yandan toprağı havalandırıp gübrelerken diğer yandan da tohumların yayılmasını sağladığını belirtiyor.
Araştırmanın yazarları, plastik kirliliğinin küresel bir sorun olduğunu ve keşiş yengeçlerinin yaşadığı her yerde benzer bir tablonun olabileceğini söylüyor.

Devamını oku

Çok Okunanlar